Een goede relatie is over het algemeen niet iets wat vanzelf ontstaat en vaak moet er (hard) aan gewerkt worden. Er zijn twee mensen voor nodig om een relatie tot een succes te maken en meestal het kost beide partners flink wat inzet en moeite om de relatie te bestendigen. En zelfs dan kan het erg lastig zijn om samen een weg door de verschillen en moeilijkheden te vinden. Te vaak komen twee mensen die veel om elkaar geven in een vicieuze cirkel van irritatie, desinteresse en ruzie terecht. En dan kan het erg lastig zijn om weer de weg terug te vinden naar het oude gevoel van het samen goed hebben.

Communicatie is essencieel in een relatie en veelal is een gebrekkige communicatie de oorzaak van een groot deel van de problemen. Veel partners begrijpen elkaar regelmatig verkeerd en uitspraken en acties van de ander worden vaak anders uitgelegd dan bedoeld was. Ook weten zij vaak niet precies wat de ander nu wil en wat de ander nu dwarszit en vullen zij veelal meer in dan dat zij er met elkaar over praten. Beter leren communiceren over de noden en wensen, ergernissen en problemen, bedoelingen en mogelijkheden maakt dat je elkaar beter leert begrijpen. Hierdoor zul je beter in staat zijn om op een volwassen manier te relateren, je verschillen op te lossen en weer echt samen door het leven te gaan.

Het is moeilijk alles van elkaar te accepteren en mensen willen elkaar dan ook vaak veranderen. Dit kan aardig wat problemen opleveren en het is dan ook vaak lastig om te weten wat je nu van elkaar moet accepteren, wat je moet proberen te veranderen en wat je van elkaar kunt eisen. Over het algemeen moet een verstandhouding tussen twee mensen groeien en door de jaren heen zullen er ook vele dingen in een relatie veranderen. Dit maakt het veelal noodzakelijk om je samen verder te blijven ontwikkelen. Zaken zoals wederzijds begrip, acceptatie, verandering, rekening houden met, je eigen dingen blijven doen, etc. zullen (weer) een plek moeten krijgen waar beiden zich goed bij voelen. Dit maakt het erg belangrijk dat je met je partner kunt praten over de zaken die je graag wilt en niet wilt en de dingen die je waardeert en die je dwarszitten.

Wanneer er moeilijkheden in je relatie zijn waar je niet goed uitkomt, kan de relatie daardoor in een negatieve spiraal terecht komen. Relatietherapie kan dan een uitkomst zijn en je helpen de problemen op te lossen. Maar ook wanneer je relatie redelijk goed is, kan relatietherapie je helpen om je relatie te verdiepen en de communicatie te verbeteren. Wanneer je bijvoorbeeld teveel langs elkaar heen bent gaan leven, wanneer je elkaar moeilijk kunt begrijpen of bereiken, wanneer er een ontevredenheid is gegroeid of wanneer er een gebrek aan gemeenschappelijkheid is ontstaan etc, kan relatietherapie een duidelijk positief effect hebben op je relatie.

In de sessies wordt het gedrag van beide partners en de reacties die dit gedrag weer bij de ander oproept onder de loep genomen. De 'brei' van acties en reacties wordt uit elkaar gehaald en de onderliggende oorzaken van de moeilijkheden worden helder gemaakt. Door deze brei van acties en reacties is het vaak voor jezelf erg moeilijk om nog helder te zien wat er in je relatie werkelijk aan de hand is. Zonder dit duidelijk te krijgen is het bijna onmogelijk om de moeilijkheden op te lossen en blijf je keer op keer dezelfde patronen herhalen - zonder dat er meer inzicht of een betere verstandhouding ontstaat. Ondanks je pogingen het tegendeel te bewerkstelligen kan je relatie hierdoor stagneren of zelfs steeds verder verslechteren.

De relatietherapeut kan als objectieve en deskundige buitenstaander vaak beter zien wat er in de relatie werkelijk speelt dan de partners zelf, die veelal in de brei van acties, reacties, emoties en conflicten verward zijn geraakt. In de therapie wordt allereerst bekeken waardoor de huidige moeilijkheden in de relatie zijn ontstaan en welke conflicten actueel zijn. Vervolgens wordt er door de conflicten 'heen gekeken' en onderzocht wat de onderliggende oorzaken van de moeilijkheden zijn. De relatietherapeut helpt je met het in kaart brengen van de patronen die de relatie bemoeilijken en reikt je andere mogelijkheden aan om met elkaar, de gevoelens en de moeilijke situaties om te gaan.

In eerste instantie wordt in de relatietherapie niet alleen naar de communicatie tussen de partners gekeken, maar juist ook naar de gedragspatronen van beide partners afzonderlijk. De individuele patronen zijn meestal deel van de relatieproblemen en de persoonlijke bagage maakt vaak dat de relatie belast wordt met problemen die niet door de partner opgelost kunnen worden. In de therapie word je geholpen om te onderzoeken welke patronen belemmerend zijn en worden er handvatten gegeven om deze patronen aan te pakken. Beide partners krijgen 'huiswerk' opdrachten mee om - zowel individueel als samen - op een andere manier met de patronen, situaties, gevoelens en elkaar te leren omgaan.

Helaas wachten veel stellen zo lang mogelijk met de stap om in relatietherapie te gaan en zijn de ontstane negatieve patronen meestal al diep ingesleten. Relatietherapie wordt vaak gebruikt als een (laatste) redmiddel om de moeilijkheden die al jaren bestaan op te lossen. Dit betekent dat de partners soms al bijna besloten hebben uit elkaar te gaan en nog een laatste poging willen doen om de relatie te redden. Dit maakt het lastiger om de inmiddels vastgeroeste gewoontes te veranderen en de communicatie weer op gang te brengen. Maar wanneer de beide partners de intentie hebben om er samen uit te komen en hieraan willen werken kan er met relatietherapie ook in deze moeilijke situatie goede reultaten geboekt worden.

Soms wordt het tijdens de relatietherapie duidelijk dat de beide partners toch voorlopig uit elkaar willen of de relatie helemaal willen beeindigen. In plaats van in een loopgraafoorlog verzeild te raken waarin je als vijanden tegenover elkaar staat, elkaar verwijten maakt en pijn doet, kan de relatietherapeut helpen om dit goed te laten verlopen. Het helpt een scheiding aanzienlijk wanneer je op een respectvolle manier met elkaar en de moeilijke situatie omgaat, goed communiceert en duidelijke afspraken maakt die voor beide partners acceptabel zijn. Ondersteuning in dit vaak pijnlijke proces door de therapeut kan helpen om op een goede manier uit elkaar te gaan en de negatieve gevoelens te verwerken.